راشومون را اول بار سر کلاس تحلیل فیلم دیدم ... و چه دیدنی ! از آن پس دنیا در چشمان من هیات تازه ای به خود گرفت و دیگر هیچ چیز همانی نبود که سالیان سال بود. راشومون نوری بود تابیده به چشمانی که سالها تعصب کورشان کرده بود.

حقیقت گمشده روایت دخترک خدمتکار متهم به قتل، راشومون را در من زنده کرد و این عنوان بهانه ای شد برای سعید دارائی که چون همیشه لشگر گوش به فرمان واژه هایش را گسیل کند تا من معنا را بهتر و بهتر بدانم و بفهمم.

نوشته ی او را با هر که تشنه دانستن است قسمت

می کنم.

نیروانا یزدانی

 تمام جاده های پیچ در پیچ

به گلوی شهری می پیچند

 که چشمانش را کلاغ ها خورده اند ...

« مینو نصرت »

راشومون حكايت اين « معرفت » نيچه بر حقيقت است ... واقعيت يكي است ... حقيقت درهم و سرگيجه آور است ...

نجيب زاده اي به قتل رسيده با خنجري در سينه ... لاي بيشه ي انبوه خيزران ...
بازجو از هيزم شكني كه جسد را پيدا كرده است مي پرسد : آيا اسبي هم آنجا بود ؟
هيزم شكن : نه آقا ... آدم هم مشكل بتواند به آنجا وارد شود چه برسد به اسب ...
و بعد تكانه هاي متن يكي يكي آغاز مي شوند و گرداب پيچنده تر مي شود ... پوششي كه بر حقيقت كشيده شده است، سرسام آور ، چرخنده و ..
راشومون دروازه ي قديمي شهر كيوتو است ... دروازه اي متروك كه تنها مرگ و اشباح در اطرافش سرگردانند ... شهر حقيقتي است كه انگار فقط يك دروازه دارد و آن دروازه « راشومون » است ... فضاي رعب انگيز شبانه هاي آن هر دلي را از جرات تهي مي كند ... پس حقيقت (جگرآوري) را مي طلبد كه سخت ناياب است ...
كيوتو ( حقيقت ) شناسنامه ي ويرانگري دارد ... سيل ...زلزله ... آتش سوزي ... وبا و « مرگ »..
همه چيز بر فراز اين شهر سايه ي شوم يك كركس ازلي است كه بال هايش را گسترده است...
بشر از ازل سرگردان و زخمي در چارچوب اين متن است..
شهري كه به عنوان يك نماد از كليت جهان پردازش مي شود و هر پيش انگاره اي از تاريخ را به چالش مي كشد ... آنچه ما مي دانيم چيزي نيست كه حقيقت محض باشد، « جعلي » است ... همه چيز در لفافه اي از افسانه و دروغ تنيده شده است ... و ناآگاهي به اين فسون و فسانه خون هزاران نسل را بر چهره ي موهوم خدا پاشيده است ... ( بياد بياوريم قديسان جهان را ... قديسان خودمان را كه در پندار ما فرشتگاني با بال هاي سفيد و چشماني خيس ازمحبتند ) فرشتگاني كه در نگاهي ديگرگون ، دستان شان تا مرفق در خون ما و جهان آلوده است ».

جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه
چون نديدند حقيقت ره افسانه زدند  ...

ره افسانه راه پرپيچ و خمي است ... هر كسي در پي اثبات حقيقتي است كه خواست اوست ... « حقيقت بي طرف » مهجور است... راهزن از مردانگي حرف مي زند و فرصت دادن به سامورايي براي فرار... زن از نزهت نفس مي گويد... روح سامورايي از غيرت و غرور.. با شهادت دادن روح همه چيز چنان مي نمايد كه شعاع نوري بر اصل ماجرا تابانده شده است.. اما اين پايان كار نيست.. كوروساوا با خلق « هيزم شكن » تمام انگاره هاي ما و متن را در هم مي كوبد و نگاه روح را حتا به عنوان موجودي كه فراي نيك و بد ، و عاري از سودانديشي بر حقيقت احاطه دارد نفي مي كند.. و در ضربه ي بعد حتا روايت دوم هيزم شكن را از روايت نخست مجعول مي كند تا همه چيز در دايره ي پوچ قبلي در گردش باشد..
در اين دادگاه ويران كننده ما قاضي هستيم..قصه ها يكي يكي در جان ما رسوخ مي كنند و هيچ معنايي در اين ميان رسوب كننده نيست..در هر چرخش ، ما دريافت هاي صيقل خورده ي قبلي را استفراغ مي كنيم و :
تهي دست تر از پيش
با نگاهي خيره و منگ
در خطوط كج و معوجي گم مي شويم
كه هيچ اميدوار كننده نيست !

نيروانا با نامگذاري اين پُست ، جرقه اي زد تا من به يك عاشقانگي گذرا دست بزنم..لذتي كه معشوقه ي گاه به گاه من است ..
كوروساوا در هر خوانش كشفي تازه تر نصيبم مي كند..اين خوانش نخستين من است..و از او مي آموزم كه هيچ خوانشي نهايي نيست..« من » هاي متن آنقدر متنوعند كه گاه از پراكندگي آن حيرت مي كنيم..آنكه به قتل دست مي زند يك « تن » نيست..انسان مجموعي از « تن » هاي بسيار است..اعدام فرار« قدرت » است از عجز در مقابل كشف « من » ها..حركتي كه براي خلاصي ازضعف حقارتبارخود به كشتار تماميت درون دست مي زند..اينكه « صغري » يا « شهلا » يا بسياري ديگر در عين تاييد ، تكذيب مي كنند نشاني از اين « من » هاي مذكور است..
بر اين پيراهن ، گل هاي صورتي و ياسي رنگ مي لرزند..لرزش از گل ها نيست..نسيمي مواج و نرم ، گل ها را به بازي گرفته است..

* مقصود از معرفت نیچه این گفته است:
( از خيره شدن طولاني به گرداب حذر كنيد..مبادا گرداب در شما خيره شود ).

سعید دارائی

۲۶ تیر ماه ۱۳۸۷

گروه حوادث؛ دادگاه عمومي رشت پس از محاکمه مجدد دختري که از سن 13 سالگي به جرم قتل در زندان است، وي را به قصاص محکوم کرد.

به گزارش خبرنگار ما، مولايي که هم اکنون 31 سال دارد 19 سال از عمرش را در زندان رشت گذرانده است. صغرا سال 68 توسط ماموران پليس رشت به اتهام قتل دستگير شد، زماني که بر دستان اين دختر دستبند زده شد او کارگر خانه يي در شهر رشت بود. او از سوي ماموران متهم به قتل پسر 8 ساله خانواده يي شد که براي آنها کار مي کرد. اولين برگ از پرونده يي که باعث شد صغرا 19 سال از عمرش را در زندان بگذراند و دو بار نيز پاي چوبه دار برود، زماني تنظيم شد که پدر کودکي 8 ساله به پليس مراجعه و ادعا کرد فرزندش گم شده و چند روزي است از او خبر ندارد. ماموران پليس رشت تمامي فرضيه هايي را که ممکن بود سرنخي از پسرک 8 ساله در اختيار پليس قرار دهد مورد بررسي قرار دادند تا اينکه چند روز بعد بوي تعفني که از چاه خانه به مشام رسيد احتمال وجود جسد پسر 8 ساله را قوت داد و وقتي پليس چاه را مورد بررسي قرار داد جسد پسرک را کشف کرد، با انتقال جنازه به پزشکي قانوني روند پيگيري پرونده تغيير کرد و پدر مقتول در شکايتي کارگرش صغرا را قاتل فرزندش معرفي کرد و گفت چون صغرا به پسرش حسادت مي کرده است به نظر مي رسد او مرتکب اين قتل شده باشد.همين شکايت کافي بود تا وي بازداشت شود. او در توضيح زندگي خود به پليس گفت؛ 9 ساله بودم که خانواده ام به دليل فقر شديد من را از روستا به شهر نزد خانواده ثروتمندي فرستادند تا کار کنم. من تمام مدت نزد اين خانواده بودم و کارهاي روزانه را انجام مي دادم اما هيچ وقت با کسي دعوا نکردم و هيچ حسادتي هم نداشتم و من پسرک را نکشتم.

ادعاي صغرا مورد قبول پليس قرار نگرفت و وي چندين مرتبه ديگر بازجويي شد تا اينکه سرانجام گفت؛ با پسرک درگير شدم و او را به زمين کوبيدم وقتي خون از سرش جاري شد و متوجه شدم وي فوت شده جسدش را داخل چاه انداختم و به کسي هم چيزي نگفتم. اعترافات صغرا از سوي پليس دليل محکمي شناخته و وي با صدور قرار مجرميت براي محاکمه به دادگاه عمومي معرفي شد. سرانجام صغرا به عنوان متهم تحت محاکمه قرار گرفت و با درخواست اولياي دم به قصاص محکوم شد. وي به راي صادره اعتراض کرد و اعترافاتش را پس گرفت. اين دختر در لايحه اعتراضي خود نوشت؛ من پسر 8 ساله را نکشتم اما مي دانم چه کسي او را کشته و به درخواست او هم مجبور به سکوت شدم. به من قول داده بود که رضايت مادر مقتول را بگيرد تا من از اين گرفتاري نجات پيدا کنم. صغرا افزود؛ در همان سن 9 سالگي به من تعرض شد و با تهديدهايي که مي شدم، مجبور بودم سکوت کنم، تا اينکه روز حادثه وقتي داشتم انباري را تميز مي کردم باز همان فردي که آزارم مي داد به سراغم آمد. پسرک 8 ساله داشت در آن حوالي بازي مي کرد بي هوا وارد انباري شد و صحنه تعرض به من را ديد. آن مرد پسرک را به سمت ديوار هل داد و در يک لحظه سرش به ديوار برخورد کرد و بيهوش شد. من جثه کوچکي داشتم و نمي توانستم جسد پسرک را حرکت دهم اما آن مرد از من مي خواست جسد را به داخل چاه بيندازم. آن مرد باعث شد تا از من شکايت شود و بعد هم قول داد رضايت بگيرد اما به وعده اش عمل نکرد. مدارک جديد در پرونده صغرا باعث نشد تا او از اتهام قتل تبرئه شود و اين بار او را به خاطر رابطه نامشروع نيز به شلاق محکوم کردند اما فردي که صغرا مدعي شده بود به او تعرض کرده چون به اين جرم اعتراف نکرده بود تبرئه شد. پس از گذراندن تمام مراحل قانوني واحد اجراي احکام دادگاه رشت مقدمات قصاص صغرا را آماده کرد، وي در حالي که 17 سال بيشتر نداشت پاي چوبه دار رفت اما مادر مقتول اعلام کرد فعلاً قصد ندارد حکم را اجرا کند. همين مساله چند سال بعد در 21 سالگي براي صغرا تکرار شد، اما اين بار هم مادر مقتول اعلام کرد رضايت نمي دهد اما قصد قصاص ندارد و چند ماه ديگر اقدام خواهد کرد. پس از آن ديگر خانواده مقتول براي اجراي حکم مراجعه نکردند تا اينکه سال گذشته نسرين ستوده وکالت متهم را پذيرفت و با توجه به اينکه صغرا 18 سال از عمرش را بلاتکليف در زندان گذرانده بود درخواست آزادي وي را مطرح و قاضي تيموري بعد از بررسي پرونده با قرار وثيقه 60 ميليون توماني صغرا را آزاد کرد. آزادي اين زنداني دو هفته بيشتر طول نکشيد و با شکايت دوباره اولياي دم وي به زندان بازگردانده شد. صغرا که هم اکنون نوزدهمين سال زندان را پشت سر مي گذارد به اتفاق وکيل مدافعش تقاضاي اعاده دادرسي کرد و پرونده به دفتر رئيس قوه قضائيه فرستاده و نسرين ستوده وکيل صغرا يک بار ديگر ايرادات پرونده را متذکر شد.چند روز بعد رئيس قوه قضائيه حکم صغرا را نقض کرد و اين دختر يک بار ديگر اميدوار شد بتواند نزد خانواده فقيرش بازگردد. پس از نقض حکم پرونده به شعبه هم عرض فرستاده شد و يک بار ديگر مورد بررسي قرار گرفت با اينکه صغرا دوباره منکر قتل شد و اظهارات خود را در دادگاه تکرار و وکيل مدافع وي نيز ايرادات پرونده را گوشزد کرد، قاضي دادگاه عمومي راي به قصاص اين دختر داد.

صغرا که بعد از سال هاي طولاني در زندان باز هم سايه طناب دار را بر گردن خود احساس مي کند، اکنون به اتفاق وکيل مدافعش تلاش دوباره يي را براي اثبات بي گناهي خود آغاز کرده است.

 * لینک خبر را که ارمغان خانوم خانوم  بود اینجا ببینید.

** لابد عنوان این پست به قدر کفایت گویای نظر من درباره این خبر هست ... حقیقت گاهی چنان پنهان است که دیگر نمی توانی با اطمینان بگویی که ماه هرگز در پس ابر نمی ماند.

باد تابستانی کاغذ را روی تن در شکسته می رقصاند.

دانشجویی که حالا نبود بر کاغذ سپید به خط خوش نوشته بود :

شاعر مشغول کار است لطفاً مزاحم نشوید.

تو را

سری ست

که با ما فرو نمی آید

مرا دلی

که صبوری

 از او نمی آید

حضرت سعدی

خیلی وقتها اصلا نمی دانم قرار است درباره چه چیزی بنویسم. هیچ دلیلی برای نوشتن نیست اما تمنایش هست. تمنای احمقانه ای که شبیه یک خیال دور و دراز دست نیافتنی است. همیشه از جایی شروع می شود. مثلا کتابی بر می دارم و شروع می کنم به خواندن و تا تمامش نکنم ول کن ماجرا نیستم. تمام که می شود حرصم می گیرد. جلدش را میان دستهایم زیر و رو می کنم. بعد گیر می دهم به اسم نویسنده و با سر انگشت آرام آرام نوازشش می کنم. انگار که بخواهم کسی را از خواب بیدار کنم. اما اون بیدار نمی شه و من کم کم فشار دستم را بیشتر می کنم. اونقدر بیشتر که انگار می خوام همینجوری در خواب خفه اش کنم.

نمی دانم این هوس کشتن از داستان خوب اوست و ناتوانی من در نوشتن یا رقص این خیال دور که دست بر نمی داره از سرم.

خسته و بی حوصله که می شم مثل همیشه پدرم در مرتفع ترین نقطه خیالاتم ظاهر می شود و در حالیکه پاهاش روی زمین نیست جوری که خیلی مستبد به نظر نرسه می گه :

-        بچه جون پات را به اندازه ی گلیمت دراز کن !

منم که از همه دنیا لجم گرفته با خودم فکر می کنم کاش برای یک بار هم که شده روی زمین می ایستاد و یادم می داد گلیم من چند در چنده .

ـ  بزک نمیر ...

ـ بهار می آد ؟

انگار همه چیز را برای بار دوم از دست داده بودم.

گفتم : « این اعترافِ تو فقط مرور مصیبتِ . » اما فقط مرور نبود. تکرار دوباره بود.

اعتراف ! خودش این اسم را روی آن جمله ی یک خطی گذاشته بود. برای من که شبیه پتک بود. با ضربه ای سهمگین و ویران کننده. اعتراف کافی نبود برای بلایی که داشت مدفونم می کرد. باید واژه ی بهتری انتخاب می کرد.

سعی کردم دوباره حرفش را به یاد بیاورم. سرم از صدای دلنشینش پر شده بود. اما این بار ، فتح باغ نبود که می خواند ، اعتراف بود که می کرد. واژه ها درهم و تکرار شونده ... آنقدر در هم که هر چه کردم آن جمله، به یادم نیامد. فقط به خاطر داشتم که یک جمله بود. یک خط. پس چرا این همه طول کشیده بود؟ سال ها ... یک لحظه انگار سال ها طول کشیده بود.

بغضم این بار اشک نشد. مصیبت دوباره تکرار شده بود اما من نمی خواستم مثل بار قبل معلق بمانم میان آسمان و زمین. این همه سال چشم بسته بودم بر واقعیتی که از روز روشن تر بود.

حالا انگار زمانش فرارسیده بود. گویی از دیدن رویای شیرینی، پریده باشم.

قرار بود روز خوبی باشد.یک روز تعطیل خانوادگی. یادم می افتد که ما هرگز هیچ نسبتی با هم نداشته ایم.. تنها عاشق و معشوق بودیم  ... بودیم تا وقتی که من شک کردم و برای همیشه رفتم.

همیشه فقط سه سال دوام آورد.

با امید به معجزه ی گذر زمان آمده بودم تا رد پای بی رحمانه ی رفتنم را از خاطرش پاک کنم. اما آن پتک ویرانگر پائین آمده بود و ضربه اش کاری بود... امیدهایم بال در آورده بودند و دور می شدند.

سکوت مال ما نبود، اما از نمی دانم کی ، ساکت بودیم. عاجزانه تلاش کردم سکوت را پر دهم که یعنی همه چیز مرتب است.  می دانستم دارد آن خود مهربانش را از گنجه، بیرون می کشد تا طعمِ تلخ اعترافش را قورت بدهم.

خودم خواسته بودم. همیشه خواسته بودم حرفهایش را همانطور که می خواهد بزند. بی روبان و کاغذ دل خوش کُنَکِ کادو. تلاش چند ساله ام به باد رفته بود، چون دوباره داشت واژه ها را کادو پیچ می کرد. این بار هم از روی مهربانی.

میخ داغ در قلبم فرو می رفت. به خودم که آمدم رسیده بودیم جلوی در تاکسی سرویس.

ماشین به راه افتاد. به عادت همیشه برگشتم و از شیشه ی عقب ماشین ، دست تکان دادن مردی را دیدم که سال ها پیش دوستم داشت و هی دور و دورتر می شد.

* پی نوشت : به این می شود گفت داستان ؟

عشق همیشه در مراجعه است ...